Trump Nanawagan: ‘Sumuko na ang Iran’—Pero May Isang Hakbang ang Tehran na Maaaring Magpalala ng Digmaan

WASHINGTON — Nanawagan si U.S. President Donald Trump sa Iran na itaas na lamang ang “white flag of surrender” upang matapos ang nagpapatuloy na digmaan, habang nananatiling walang malinaw na kasunduan ang Washington at Tehran para sa tuluyang pagtigil ng labanan.

Sa isang panayam sa Fox News, sinabi ni Trump na dapat nang sumuko ang Iran dahil hindi umano nito tinatanggap ang uri ng kasunduang kailangan ng Estados Unidos.

Giit ng American president, pangunahing layunin ng Washington na pigilan ang Iran na magkaroon ng nuclear weapon.

Ngunit sa kabila ng panawagan ni Trump, hindi senyales ng pagsuko ng Tehran ang kasalukuyang sitwasyon. Sa halip, sinabi ng isang senior Iranian official sa Reuters na maaaring lumipat ang Iran sa isang “fully offensive” military posture kung tuluyang mabigo ang diplomasya.

60-araw na deadline, lumipas nang walang kasunduan

Lalong naging komplikado ang sitwasyon matapos lumipas ang 60-araw na deadline na itinakda sa isang memorandum of understanding na nilagdaan ng Estados Unidos at Iran noong Hunyo.

Layunin ng naturang kasunduan na ihinto ang mga operasyong militar at bigyan ang dalawang panig ng panahon upang makabuo ng mas malawak na kasunduan hinggil sa nuclear program ng Iran at iba pang usapin.

Ngunit mabilis ding bumagsak ang kasunduan.

Ayon sa Reuters, sinabi ni Trump noong Hulyo 7 na “over” na ang kasunduan, habang sinabi naman ng Iranian Foreign Ministry makalipas ang isang linggo na ito ay suspendido. Noong Agosto 17, sinabi ni Trump na hindi interesado ang Washington na palawigin pa ang interim agreement.

Samantala, iniulat ng AP na nananatiling malayo ang posisyon ng dalawang panig at wala pang nakikitang malinaw na kompromiso sa usapin ng Strait of Hormuz o sa mas malawak na nuclear negotiations.

Strait of Hormuz, sentro ng bagong tensyon

Isa sa pinakamalaking hadlang sa negosasyon ang kontrol at muling pagbubukas ng Strait of Hormuz, isang mahalagang ruta para sa pandaigdigang kalakalan ng langis at liquefied natural gas.

Bago ang digmaan, dumaraan sa estratehikong kipot ang humigit-kumulang ikalimang bahagi ng pandaigdigang oil at gas trade. Dahil sa pagbagal ng tanker traffic, muling tumataas ang pangamba sa suplay ng enerhiya at presyo ng langis.

Iniulat ng Reuters na umakyat sa $91.14 kada barrel ang Brent crude noong Agosto 18, habang umabot naman sa $85.04 ang U.S. West Texas Intermediate. Ipinapakita nito kung paano direktang naaapektuhan ng lumalalang tensyon sa Middle East ang pandaigdigang energy market.

Oman nadamay sa lumalalang diplomatic crisis

Habang sinusubukan ng Oman at Iran na makabuo ng kasunduan para sa shipping sa Strait of Hormuz, nagbabala naman si Trump laban sa Muscat.

Sinabi niya na kung hahadlangan ng Oman ang mga hakbang ng Estados Unidos, maaari itong bombahin—isang pahayag na lalong nagpapataas ng tensyon sa rehiyon.

Mahalaga ang papel ng Oman dahil matagal na itong nagsisilbing diplomatic channel sa pagitan ng Washington at Tehran.

May pag-asa pa ba sa diplomasya?

Sa kabila ng matitinding pahayag, may indikasyon pa ring may mga pagtatangkang panatilihin ang komunikasyon.

Ayon sa Reuters, may mga ulat tungkol sa back-channel discussions sa pagitan ng panig ng Estados Unidos at mga personalidad na konektado sa Islamic Revolutionary Guard Corps o IRGC. Gayunman, nananatiling hindi malinaw kung sapat ang mga lihim na komunikasyong ito upang maibalik ang formal negotiations.

Samantala, patuloy ding nakikipag-usap ang Iran sa Oman tungkol sa pamamahala at pagbubukas ng Strait of Hormuz.

Ngunit habang walang malinaw na breakthrough sa negosasyon, patuloy ang panganib na lumawak muli ang labanan.

At dito nagiging mas delikado ang sitwasyon: habang nananawagan si Trump sa Iran na sumuko, naghahanda naman ang Tehran para sa posibilidad ng panibagong opensiba.

Ang malaking tanong ngayon:

Susuko ba ang Iran, o mauuwi sa panibagong paglala ng digmaan ang pagbagsak ng peace talks?

Sa ngayon, wala pang malinaw na sagot—at habang sarado o limitado ang daloy ng komersyal na barko sa Strait of Hormuz, maaaring hindi lamang Estados Unidos at Iran ang makaramdam ng epekto kundi pati ang pandaigdigang ekonomiya at presyo ng langis.