Trump Nagbanta na BOBOMBAHIN ang Oman—Iran Deal sa Strait of Hormuz ang Ugat ng Tensiyon

WASHINGTON — Muling uminit ang tensiyon sa Middle East matapos magbanta si US President Donald Trump na magsasagawa ng military action laban sa Oman kung, ayon sa kanya, hahadlangan ng Gulf state ang pagsisikap na wakasan ang digmaan at magkaroon ng kasunduan sa Iran.

Sa isang panayam kay Fox News correspondent Trey Yingst noong Agosto 17, sinabi ni Trump na “if Oman gets in the way, we’ll bomb the s— out of them,” ayon sa mga ulat ng Reuters, Associated Press at iba pang international news organizations.

Ang banta ay lumitaw kasabay ng mga negosasyon ng Iran at Oman hinggil sa pamamahala ng shipping traffic sa Strait of Hormuz, isa sa pinakamahalagang maritime chokepoints sa mundo.

Bakit galit si Trump sa Oman?

Ang Oman ay matagal nang nagsisilbing mahalagang tagapamagitan sa pagitan ng Washington at Tehran. Ngunit nitong mga nakaraang linggo, nakipagnegosasyon ang Muscat sa Iran tungkol sa isang posibleng arrangement para sa pagdaan ng mga commercial vessel sa Strait of Hormuz.

Ayon sa Associated Press, tutol ang administrasyong Trump sa ilang bahagi ng umuusbong na kasunduan, partikular sa mga probisyong maaaring magbigay sa Iran ng malaking papel sa pamamahala ng shipping traffic at posibleng pagkolekta ng transit-related fees.

May mga ulat din na ang Iran at Oman ay malapit nang magkaroon ng arrangement para sa isang temporary shipping route. Nauna nang sinabi ng Iran na nagkaroon ng pagkakaunawaan sa prinsipyo tungkol sa mga ruta ng pagpasok at paglabas ng mga barko, bagama’t nilinaw nitong hindi ito awtomatikong nangangahulugan ng buong pagbubukas ng Strait of Hormuz.

Strait of Hormuz: Bakit napakahalaga nito?

Ang Strait of Hormuz ay isang makitid na daanan sa pagitan ng Persian Gulf at Gulf of Oman na kritikal sa pandaigdigang energy trade.

Dahil dito, anumang matagal na pagkaantala sa shipping traffic ay maaaring magkaroon ng direktang epekto sa presyo ng langis, fuel costs, shipping rates at global supply chains.

Sa pinakahuling ulat ng Reuters noong Agosto 20, nananatiling mataas ang pangamba sa epekto ng tensiyon sa Hormuz. Ang Brent crude ay nasa humigit-kumulang $91.87 kada barrel, habang ang benchmark oil prices ay patuloy na mino-monitor ng markets dahil sa hindi malinaw na kondisyon sa strategic waterway.

Iniulat din ng Reuters na kapansin-pansing bumaba ang tanker traffic sa Strait of Hormuz habang nagpapatuloy ang conflict at magkakasalungat ang pahayag ng Washington at Tehran tungkol sa tunay na estado ng shipping route.

Nag-expire ang 60-day Iran-US arrangement

Mas naging komplikado ang sitwasyon matapos mag-expire noong Agosto 17 ang 60-day negotiating period na bahagi ng memorandum of understanding sa pagitan ng US at Iran.

Layunin sana ng arrangement na makapaglatag ng mas malawak na kasunduan para wakasan ang conflict at matugunan ang mga isyu kabilang ang Iranian nuclear program at pagbubukas ng Strait of Hormuz.

Ngunit natapos ang deadline nang walang malinaw na breakthrough.

Kasunod nito, sinabi ng isang senior Iranian official sa Reuters na maaaring lumipat ang Iran sa isang “fully offensive” military posture kung tuluyang mabigo ang diplomacy. Samantala, hindi na sinang-ayunan ng Washington ang extension ng temporary ceasefire arrangement.

Hindi ito ang unang banta ni Trump sa Oman

Hindi rin ito ang unang pagkakataong nagbanta si Trump laban sa Oman.

Noong Mayo, sinabi rin niya na kailangang “behave” ng Oman o maaari itong harapin ang military action. Ang naturang pahayag ay dumating habang lumalabas ang mga ulat tungkol sa papel ng Oman bilang mediator at sa mga negosasyon nito sa Iran tungkol sa Strait of Hormuz.

Ngayon, muling bumalik ang banta habang mas naging sensitibo ang usapin sa shipping arrangements sa Hormuz.

Oman ngayon ang nasa gitna ng diplomatic tug-of-war

Ang pinakamalaking irony sa krisis ay ang papel mismo ng Oman.

Sa halip na maging direktang partido sa US-Iran conflict, matagal nang ginagamit ang Muscat bilang diplomatic bridge sa pagitan ng dalawang bansa. Ngunit ang pakikipag-usap nito sa Tehran tungkol sa Hormuz ay tila naglagay dito sa gitna ng lumalalang strategic confrontation.

Ayon sa Al Jazeera, ang bagong banta ni Trump ay bahagi ng mas malawak na deadlock sa US-Iran peace negotiations at sa kontrobersiya kung sino ang dapat magkaroon ng impluwensiya sa Strait of Hormuz.

Samantala, iniulat ng Reuters na patuloy na tumitindi ang regional instability, kabilang ang mga insidente sa dagat at tensiyon sa pagitan ng Iran at iba pang Gulf states.

Ang tanong ngayon: Diplomasiya o panibagong escalation?

Habang sinusubukan ng Oman na panatilihin ang diplomatic channel nito sa Iran, nananatiling matigas ang posisyon ng Washington.

Si Trump ay patuloy na humihiling ng mas malawak na kasunduan sa Iran at iginiit na pangunahing layunin ng US ang pagpigil sa Iran na magkaroon ng nuclear weapon. Kasabay nito, nananatiling kritikal ang usapin sa kontrol at seguridad ng Strait of Hormuz.

Kung mabigo ang mga negosasyon, hindi lamang Iran at Oman ang maaaring maapektuhan.

Dahil sa isang chokepoint na dinaraanan ng malaking bahagi ng global energy trade, ang susunod na hakbang sa Hormuz ay maaaring maramdaman hanggang sa presyo ng langis at gasolina sa buong mundo.

At habang lumalalim ang hidwaan ng Washington at Tehran, ang Oman—na dating tulay para sa diplomasya—ay maaaring mapilitang pumili sa pagitan ng pagpapatuloy ng mediation at pag-iwas sa mas direktang komprontasyon sa Estados Unidos.

Sa ngayon, walang indikasyon na aktuwal nang nag-utos si Trump ng pambobomba sa Oman. Ang naiulat ay isang direktang banta ng military action kung sa tingin niya ay hahadlangan ng Muscat ang kanyang layunin sa Iran.