Truth Commission, Nagbukas na ng Unang Pagdinig sa Drug War—Pero Ano ang Lalabas sa Mga Kuwento ng mga Pamilyang Ilang Taon Nang Naghihintay ng Hustisya?

MANILA, Philippines — Matapos ang mga taon ng paghihintay, muling nabigyan ng pagkakataon ang mga pamilya ng umano’y biktima ng madugong kampanya kontra droga noong administrasyon ni dating Pangulong Rodrigo Duterte na magsalita at maitala ang kanilang mga karanasan.

Isinagawa noong Agosto 14, 2026 ang unang public “truth-telling session” ng Philippine Truth Commission, isang independent, civil society-led initiative na naglalayong tipunin at idokumento ang mga salaysay ng mga pamilya at iba pang may kaugnayan sa mga alegasyon ng extrajudicial killings at iba pang pang-aabuso sa ilalim ng drug war.

Isa sa mga tampok na testimonya sa unang pagdinig ang kuwento ni Luzviminda Siapo, ina ni Raymart Siapo, na sinasabing napatay noong 2017. Ang kanyang salaysay ang nagsilbing panimulang kuwento sa unang public truth-telling session.

Hindi lamang pagkuha ng testimonya ang layunin ng komisyon. Ayon sa mga ulat, nais nitong pagsama-samahin ang mga salaysay at ebidensiya upang makabuo ng isang consolidated report na maaaring isumite sa mga kinauukulang ahensya ng pamahalaan.

Mahalagang linawin na ang Truth Commission ay hindi isang korte at hindi prosecutorial body. Ang mandato nito ay pangunahing nakatuon sa truth-telling, documentation, pagkilala sa mga biktima at rekomendasyon para sa mga repormang maaaring makatulong upang maiwasan ang pag-uulit ng mga paglabag.

Pinangunahan ng dating International Criminal Court judge na si Raul Pangalangan ang komisyon, habang kabilang sa mga adviser nito si Cardinal Pablo Virgilio “Ambo” David. Sinabi ni David na susubaybayan nila kung paano tutugon ang pamahalaan sa magiging ulat ng grupo.

Sa unang sesyon, nagkaroon din ng mga seremonyang pag-alala para sa mga nasawi, kabilang ang pagtugtog ng live performance at pagsisindi ng kandila ng mga dumalo bilang simbolo ng pag-asa at paghahanap ng katotohanan.

Bahagi ng mas malawak na paghahanap ng hustisya

Ang pagsisimula ng Truth Commission ay nagaganap kasabay ng hiwalay na proseso ng International Criminal Court (ICC) kaugnay ng mga alegasyon ng crimes against humanity na may kaugnayan sa drug war.

Samantala, ang independent Truth Commission ay nakatuon sa pangangalap ng testimonya at dokumentasyon sa loob ng Pilipinas. Ayon sa mga naunang ulat tungkol sa grupo, maaari nitong pakinggan ang mga biktima, pamilya, testigo at, kung naaangkop at may sapat na safeguards, iba pang taong may impormasyon tungkol sa mga insidente.

Hindi rin ito ang unang pagkakataon na sinuri ng mga institusyon at grupo ang mga alegasyon kaugnay ng drug war. Matagal nang isinasagawa ang mga imbestigasyon at pagdinig ng iba’t ibang ahensya, mambabatas at human rights organizations.

Ang kaibahan ngayon: ang mismong mga pamilya ang muling inilalagay sa sentro ng proseso ng pagkukuwento at dokumentasyon.

May kasunod pa

Hindi nagtatapos sa unang pagdinig ang proseso.

Ayon sa ABS-CBN, itinakda ang susunod na public session ng Truth Commission sa Agosto 28, kung saan inaasahang isa pang survivor ang magbibigay ng testimonya.

Sa bawat bagong salaysay, isang tanong ang patuloy na nakabitin: Ano ang lalabas kapag pinagsama-sama na ang mga kuwento, dokumento at ebidensiyang matagal nang hinihintay marinig?

At higit sa lahat, kapag natapos na ang kanilang ulat—may magiging konkretong tugon ba ang pamahalaan sa mga kuwentong ilalatag ng mga pamilya?

Ang mga alegasyon ng extrajudicial killings na binanggit sa ulat na ito ay hindi dapat ituring na pinal na judicial findings maliban kung napatunayan sa wastong proseso ng batas.