MANILA, Philippines — Sa gitna ng patuloy na banta ng pagbaha at matitinding kalamidad sa bansa, naglaan ang pamahalaan ng P1 bilyon para palakasin ang Project NOAH, ang science-based disaster risk reduction program na pinangangasiwaan ng University of the Philippines (UP).
Layunin ng pondo na bigyan ang pamahalaan at mga komunidad ng mas mahusay na kakayahang matukoy ang panganib, mahulaan ang posibleng pagbaha, at makakilos bago pa lumala ang isang sakuna.
Ayon sa Department of Budget and Management (DBM), ang P1-bilyong pondo ay inilabas sa UP System para palakasin ang AI-powered flood forecasting, real-time hazard monitoring at disaster prevention capabilities ng Project NOAH. Bahagi ito ng pagtulak ng administrasyon na ilipat ang disaster management mula sa simpleng pagtugon matapos ang kalamidad tungo sa mas maagap at data-driven na paghahanda.
Sa kabuuang halaga, P935 milyon ang inilaan para sa research services, habang P65 milyon naman ang para sa general management at supervision ng pagpapatupad ng proyekto. Mula ito sa built-in appropriation ng UP sa ilalim ng 2026 national budget.
AI, LiDAR at Real-Time Data: Paano Gagamitin ang P1 Bilyon?
Hindi lamang ito karaniwang pondo para sa disaster response. Ayon sa DBM, susuportahan ng budget ang pagbili at paggamit ng mahahalagang ICT, digital, technical at scientific equipment, pagkuha ng mga specialized personnel, at pagpapalakas ng operational systems para sa hazard assessment at forecasting.
Gagamit ang Project NOAH ng kombinasyon ng artificial intelligence, LiDAR mapping, data analytics at iba pang digital technologies upang makalikha ng real-time hazard assessments at predictive flood scenarios.
Sa madaling salita, ang layunin ay magkaroon ng mas malinaw na sagot sa mga kritikal na tanong bago pa dumating ang sakuna: Saan posibleng bumaha? Sino ang nasa panganib? At ano ang kailangang gawin bago pa tumaas ang tubig?
Ito rin ang binigyang-diin ni DBM Acting Secretary Kim Robert C. De Leon, na nagsabing hindi kailangang hintayin ng pamahalaan na lumubog ang mga komunidad bago kumilos. Ayon sa DBM, ang pamumuhunan sa mas mahusay na forecasting at preparedness ay maaaring makatulong sa pagligtas ng buhay, kabuhayan at pampublikong imprastraktura.
Higit Pa sa Flood Forecasting: Ano Pa ang Plano ng Project NOAH?
Lumabas sa mga ulat na ang bagong pondo ay maaari ring magbigay-daan sa mas malawak na pagpapalakas ng mga hazard maps at research initiatives ng UP Resilience Institute, na siyang nagpapatupad ng Project NOAH.
Ayon sa The Philippine STAR, kabilang sa mga prayoridad na inilatag ng UP Resilience Institute ang high-resolution mapping ng malalaking river basins, pag-aaral sa detention basins, drone surveys, pagtatasa ng sediment erosion, pagmamapa ng mga hindi dokumentadong daluyan ng tubig, nature-based solutions at paggamit ng AI sa disaster management.
Mahalaga ang mga hakbang na ito dahil ang problema sa baha ay hindi lamang tungkol sa dami ng ulan. Maaari rin itong maiugnay sa kondisyon ng mga ilog at daluyan ng tubig, pagbabago sa paggamit ng lupa, topograpiya at iba pang environmental factors—mga bagay na maaaring makatulong ang mas detalyadong hazard mapping na mas maunawaan.
Ngunit Sapat Na Ba ang P1 Bilyon?
Bagama’t malaking tulong ang bagong pondo, nananatili ang tanong kung sapat ba ito upang maisakatuparan ang lahat ng pangmatagalang plano para sa isang bansang regular na nakararanas ng bagyo, malalakas na pag-ulan at iba pang natural hazards.
Iniulat ng The Philippine STAR na sinabi ni UP Resilience Institute Executive Director Mahar Lagmay na ang P1 bilyon ay isang “good start,” ngunit hindi pa sapat para sa lahat ng planong nais isagawa. Ayon din sa ulat, naghahanap ang UP ng karagdagang pondo para sa Project NOAH sa 2027 national budget.
Ipinapakita nito na ang tunay na hamon ay hindi lamang ang paglabas ng malaking halaga ng pondo, kundi ang pagpapatuloy ng investment sa science, teknolohiya at disaster preparedness sa mga susunod na taon.
Mula Reaksyon Tungo sa Pag-iwas sa Sakuna
Para sa maraming Pilipino, ang pinakamahalagang tanong ay simple: Makakatulong ba talaga ito para maiwasan ang trahedya?
Hindi kayang pigilan ng Project NOAH ang pagdating ng bagyo o malalakas na pag-ulan. Ngunit ang mas maagang impormasyon at mas tumpak na pagtataya ay maaaring magbigay sa mga lokal na pamahalaan at komunidad ng mahalagang oras upang maghanda, magpatupad ng preemptive evacuation at protektahan ang mga nasa danger zones.
Iyan ang pangunahing direksyon ng P1-bilyong investment: hindi lamang tumugon kapag nandiyan na ang baha, kundi gumamit ng siyensya at teknolohiya para kumilos bago pa maging ganap na sakuna ang isang panganib.
Sa bansang taon-taon ay sinusubok ng matinding panahon, ang tanong ngayon ay hindi lamang kung gaano kabilis makakabangon matapos ang kalamidad.
Ang mas mahalagang tanong: gaano tayo kahandang kumilos bago pa ito dumating?
Leave a Reply